Hát bả trạo có nghĩa là hát có nắm mái chèo (bả: nắm chắc, trạo: mái chèo). Đây là một loại hát múa dân gian được tổ chức theo tục lệ hàng năm trong các lễ hội cầu ngư, hay lễ đưa tang cá Ông (cá voi) bị chết trôi dạt vào bờ. Điểm đặc biệt là nghệ nhân trình diễn phải toàn nam giới, không hạn tuổi. Đoàn hát gồm một tổng mũi, một tổng khoang (hay tổng thương) và một tổng lái và đám bạn chèo từ 10 đến 16 người, tùy theo sự tổ chức của từng đại phương, nhưng phải luôn luôn là số chẳn. Về trang phục tổng lái mặc lễ phục cổ truyền (áo dài đen, quần trắng) cầm mái chèo (cỡ 2m). Tổng mũi cũng ăn mặc lễ phục như tổng lái nhưng có nơi lại ăn mặc như một diễn viên hát tuồng, cầm cặp sênh điều khiển. Tổng khoang mặc áo ba màu, tay cầm gàu tát nước. Còn cát bạn chèo đều chít khăn, chân quấn xà cạp, thắt lưng vải đỏ, chân đi đất, tay cầm mái chèo dài cỡ 1m20.

Khi tiến ra sân diễn, đám bạn chèo đi theo hàng một, dẫn đầu là tổng mũi, đến tổng khoang, tiếp đó là đám bạn chèo và tổng lái. Cây chèo cằm dựng đứng bên tay phải, mũi chèo hướng lên trời. Đến điểm quy định trình diễn, đám diễn đi thành vòng tròn rồi tách ra 2 hàng (các bạn chèo mang số lẽ từ 1, 3, 5, 7... thành một hàng và các bạn chèo mang số chẳn từ 2, 4, 6, 8 ... thành một hàng). Đứng đầu giữa hai hàng bạn chèo là tổng mũi, ở giữa là tổng khoang và sau cùng là tổng lái.

Phần điều khiển múa hát do tổng mũi đảm nhiệm. Khi tổng mũi cầm sênh hướng về bạn chèo để gỏ, đám bạn chèo cuối mình về phía trước làm động tác chèo thuyền. Khi tổng mũi cầm sênh day lui để gỏ, đám bạn chèo ngã mình lui để chèo rất đồng bộ và nhịp nhàng.

Trong lúc trình diễn, tổng mũi nhiều lúc dừng lại để xướng hát, than, ngâm thơ, lý và diễn trò .., đám bạn chèo cứ theo động tác chèo thuyền đã được cách điệu và nghệ thuật hóa. Tổng khoang phối hợp với tổng mũi để trình diễn, thỉnh thoảng cầm gàu múc nước tát ra khỏi khoang thuyền. Tổng lái cầm chèo dài để lèo lái con thuyền.

Tất cả đám bạn chèo đưa Ông sắp đặt theo đội hình như một con thuyền ra khơi. Kết thúc buổi diễn, tổng mũi gỏ hai tiếng sênh tất cả đám bạn chèo cầm cán chèo dựng chèo thẳng mũi lên cao. Khi nghe tiếng sênh tiếp thì đám bạn chèo nhập thành hàng một, cây chèo vẫn cầm dựng đứng như tư thế lúc ban đầu khi trình diễn, sau đó theo tổng mũi đi khuất vào trong sân khấu. Thế là buổi hát bả trạo đã xong. Ở nhiều địa phương Nam Trung Bộ, buổi trình diễn không cần đến sân khấu mà có thể trình diễn ở bãi cát ven biển hay sân trước lăng ông.

Đặc điểm của múa hát bả trạo là có sự kết hợp với hình thức diễn tuồng rất được ngư dân ưa thích. Ngoài ra các làn điệu hát hò dân gian cũng khá phong phú trong lối hát bả trạo.

Nội dung và ý nghĩa của hát bả trạo là ca ngợi và thương tiếc cá ông (voi). Tuy nhiên, một phần không kém quan trọng là sự thể hiện tâm tư, tình cảm của ngư dân trước cảnh thiên nhiên cao đẹp, biển cả mênh mông, cầu mong sao cho biển êm lặng sóng, đánh bắt hải sản được nhiều.

Hát bả trạo là một trong những thể loại dân ca nghi lễ còn sót lại, đánh dấu một thời kỳ lịch sử của dân tộc. Ngày nay, tuy lối hát này không phổ biến lắm nhưng vẫn có nhiều địa phương trình diễn vào các lễ hội cầu ngư hàng năm, trong đó có nhiều sáng tác văn nghệ dân gian trên sông nước thật phong phú.

Hát bả trạo (hay còn gọi là hát bạn chèo, đưa Ông) là một thể loại dân ca nghi lễ phổ biến của ngư dân vùng biển từ Quảng Bình cho đến Bình Thuận.